• Yvirlit
  • Prenta
  • RSS hald
Tú ert her:

Fiskayvirlit

 
Bente Olesen Nystrøm teknaði.

Hvassasprek, stórikjaftur (flundruættin)
Hippoglossoides platessoides
(Fabricius, 1780)

Stødd: Hvassasprek verður upp í 50 cm langt. Eitt undirslag við Norðuramerika verður upp í 82 cm.

Dýpi: Vanligasta dýpi hjá hvassaspreki er úr 10 m niður á 200-300 m, men tað er eisini út á meira enn 650 metra dýpi.

Litur: Oftast er hvassasprek myrkabrúnt/ reyðgrátt um bakið og gráhvítt á blindusíðu. Ofta við einstøkum dimmum blettum um bakið.

Lýsing: Hvassasprek er høgravendur flatfiskur. Tað hevur eina ryggfjøður úr klingruni fram í nakkan. Tað hevur eina gotfjøður úr klingruni fram til gotið. Strikan er næstan bein, bert eitt lítið sindur bogin oman fyri uggafjøðurina. Roðslan á bakinum er nakað hvøss at føla. Tað hevur stóran kjaft, stór eygu, og vinstra eyga situr eitt sindur aftari enn høgra.

Eyðkenni: Stóri kjafturin. Sterturin gongur eitt sindur aftur í ein spíss. Næstan beina strikan. Hvassa roðslan.

Týdningur: Í Føroyum hevur hvassasprek ikki verið avreitt, men er góður matfiskur.

da: Håising, en: Rough dab – American plaice, fr: Balai, ís: Skrápflúra, no: Gapeflyndre, tý: Doggerscharbe

Útbreiðsla: Hvassasprek er vanligur fiskur undir Føroyum. Tað er úr Karahavinum og frá Norðurnoregi suður í Norðsjógvin, kring Bretsku Oyggjarnar suður til Biskeiavíkina. Tað er undir Íslandi. Suðurog Vesturgrønlandi. 

Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.

Flatfiskar Pleuronectiformes

14 ættir eru í flatfiskahópinum við 134 slektum og 678 sløgum.

Av hesum eru undir Føroyum 2 ættir við tilsamans 11 slektum og 11 sløgum:

  • Kvoysuættin (Scophthalmidae)
  • Flundruættin (Pleuronectidae)

Flatfiskarnir eru eyðkendir við teirra flata og asymmetriska kropskapi, har onnur síðan vendur upp og hin niður. Nýklakt yngul, ið livir uppi í sjónum, hevur vanligt fiskaskap, men eftir eina tíð sum yngul byrjar annað eygað at flyta seg yvir á hina síðuna, og fiskurin fær sítt flata skap. Á onkrum av flatfiskunum verður tó annað eygað verandi á kantinum á høvdinum. Yngulin byrjar nú at svimja á síðuni. Umleið samtíðis fer fiskurin niður á botnin at vera. Eygnasíðan fær dimman lit, og blindasíða ljósan. Teir hava eina langa ryggfjøður og eina langa gotfjøður. Fyri tað mesta liva teir sum botnfiskar, men eru tó uppi í sjónum viðhvørt, onkur sløg regluliga.

Í útheiminum eru onkur sløg, sum liva í feskum vatni. Við Føroyar er okkurt slag, sum fyri ein part er í feskum vatni og í blandingsvatni, men annars livir flatfiskur í sjónum.

***

Eitt sindur um flatfiskarnar
Undir Føroyum eru bæði vinstravendir og høgravendir flatfiskar.

Á vinstravendum flatfiski vendir vinstra lið upp, og á høgravendum flatfiski vendir høgra lið upp.

Allar kvoysurnar, glaskvoysa, norskakvoysa og hvasskvoysa, eru vinstravendar.

Allir hinir flatfiskarnir, hvassasprek, kalvi, svartkalvi, lálla, skrubba, tunga, ósaskrubba og reyðsprøka, eru høgravendir.

Eyguni eru tímegin, sum vendir upp.

Tann síðan, sum vendir upp, er altíð dimmari enn hin, og hon verður ofta nevnd bakið, hóast hon í veruleikanum er síða.

Onkuntíð hendir tað, at flatfiskur ikki vendir røttu síðuna upp, t.d. at ein kalvi vendir vinstru lið upp. Ein slíkur kalvi nevnist „rangur kalvi“.

 
 
Nám Hoyvíksvegi 72 Tórshavn Tel. + 298 755150 snar@(if you can see this please update your browser)snar.fo © Nám 2017