• Yvirlit
  • Prenta
  • RSS hald
Tú ert her:

Fiskayvirlit

 
Bente Olesen Nystrøm teknaði.

Hvasskvoysa (kvoysuættin)
Psetta maxima (Linné, 1758)

Stødd: Hvasskvoysa verður upp í umleið 100 cm long, vanliga 50-80 cm.

Dýpi: Hon er vanliga úr 20 m niður á 120 m, tó er ein fingin á Ytrabanka á 144 metra dýpi.

Litur: Tekur lit eftir, har hon er. Hon er ljósagrá/ brún, gulbrún og eisini dimmbrún á eygnasíðuni. Á blindusíðu er hon hvít.

Lýsing: Hvasskvoysa er vinstravendur flatfiskur við grovum naddum og beinknútum um bakið, sera knortlut at føla. Hon hevur stóran upprendan kjaft. Strikan er nógv bend oman fyri uggafjøðurina. Hvasskvoysa er „tjúkkur“ flatfiskur. Ryggfjøðurin byrjar framman fyri høgra eyga og gongur aftur til klingruna, gotfjøðurin er frá gotinum til klingruna, hvørgin teirra fer inn undir klingruna. Hon hevur smáar uggafjaðrar. Búkfjaðrarnar eru smáar, nakað breiðar og eru leysar av gotfjøðurini.

Eyðkenni: Flatfiskur, ið lættliga kennist á tí píkuta bakinum. Vinstravend. Næstan rundan kropp.

Týdningur: Hvasskvoysa er dýrur fiskur, men fæst bert í smáum nøgdum.

da: Pighvarre, en: Turbot, fr: Turbot, ís: Sandhverfa, no: Piggvar, tý: Dornbutt

Útbreiðsla: Undir Føroyum er hvasskvoysa á landgrunninum og á Føroyabanka og Ytrabanka. Hon er undir Íslandi, kring Bretsku Oyggjarnar, frá Tromsø inn í Eystarasalt. Hon er innansyndis í Danmørk og í Norðsjónum, í Biskeiavíkini suður til Gibraltar, Marokko og um alt Miðjarðarhavið og í Svartahavinum.

Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.

Flatfiskar Pleuronectiformes

14 ættir eru í flatfiskahópinum við 134 slektum og 678 sløgum.

Av hesum eru undir Føroyum 2 ættir við tilsamans 11 slektum og 11 sløgum:

  • Kvoysuættin (Scophthalmidae)
  • Flundruættin (Pleuronectidae)

Flatfiskarnir eru eyðkendir við teirra flata og asymmetriska kropskapi, har onnur síðan vendur upp og hin niður. Nýklakt yngul, ið livir uppi í sjónum, hevur vanligt fiskaskap, men eftir eina tíð sum yngul byrjar annað eygað at flyta seg yvir á hina síðuna, og fiskurin fær sítt flata skap. Á onkrum av flatfiskunum verður tó annað eygað verandi á kantinum á høvdinum. Yngulin byrjar nú at svimja á síðuni. Umleið samtíðis fer fiskurin niður á botnin at vera. Eygnasíðan fær dimman lit, og blindasíða ljósan. Teir hava eina langa ryggfjøður og eina langa gotfjøður. Fyri tað mesta liva teir sum botnfiskar, men eru tó uppi í sjónum viðhvørt, onkur sløg regluliga.

Í útheiminum eru onkur sløg, sum liva í feskum vatni. Við Føroyar er okkurt slag, sum fyri ein part er í feskum vatni og í blandingsvatni, men annars livir flatfiskur í sjónum.

***

Eitt sindur um flatfiskarnar
Undir Føroyum eru bæði vinstravendir og høgravendir flatfiskar.

Á vinstravendum flatfiski vendir vinstra lið upp, og á høgravendum flatfiski vendir høgra lið upp.

Allar kvoysurnar, glaskvoysa, norskakvoysa og hvasskvoysa, eru vinstravendar.

Allir hinir flatfiskarnir, hvassasprek, kalvi, svartkalvi, lálla, skrubba, tunga, ósaskrubba og reyðsprøka, eru høgravendir.

Eyguni eru tímegin, sum vendir upp.

Tann síðan, sum vendir upp, er altíð dimmari enn hin, og hon verður ofta nevnd bakið, hóast hon í veruleikanum er síða.

Onkuntíð hendir tað, at flatfiskur ikki vendir røttu síðuna upp, t.d. at ein kalvi vendir vinstru lið upp. Ein slíkur kalvi nevnist „rangur kalvi“.

 
 
Nám Hoyvíksvegi 72 Tórshavn Tel. + 298 755150 snar@(if you can see this please update your browser)snar.fo © Nám 2017