• Yvirlit
  • Prenta
  • RSS hald
Tú ert her:

Fiskayvirlit

 
Bente Olesen Nystrøm teknaði.

Norskakvoysa (kvoysuættin)
Phrynorhombus norvegicus
(Günther, 1862)

Stødd: Norskakvoysa verður í mesta lagi einar 12 cm long.

Dýpi: Hon er úr 10 út á 200 metra dýpi.

Litur: Hon er gullig, morbrún myrkumegin, við døkkum tvørblettum. Hvítumegin er hon ljós, hvítgrá.

Lýsing: Norskakvoysa er vinstravendur flatfiskur. Minsti flatfiskur á okkara leiðum, og har hon er breiðast, fjaðrarnar ikki roknaðar uppí, er hon um 1/3 av heildarlongdini.

Uggafjøðurin myrkumegin er størri enn uggafjøðurin hvítumegin. Búkfjaðrarnar eru ikki fastar í gotfjøðurini. Klingran er nakað smøl. Sterturin er nakað rundaður aftan. Ryggfjøðurin og gotfjøðurin ganga inn undir klingruna hvítumegin. Ryggfjøðurin byrjar oman fyri og framman fyri høgra eyga. Norskakvoysa hevur stóra rufluta roðslu báðumegin, tó smærri roðslur hvítumegin. Strikan bogar eitt sindur yvir uggafjøðurini.

Eyðkenni: Støddin. Vinstravend. Breiddin afturímóti longdini. Smala klingran.

Týdningur: Norskakvoysa hevur ikki vinnuligan týdning.

da: Småhvarre, en: Norwegian topknott, fr: Phrynorhombe de norwège, ís: Litli flóki, no: Småvar, tý: Zwergbutt

Útbreiðsla: Í Føroyum er norskakvoysa í Sundalagnum, á Kollafirði og Skálafirði. Er eisini veidd á landgrunninum. Er annars við Bretsku Oyggjarnar og norðara part av Biskeiavíkini, inn í Skagerrak, fram við Noregi til Murmansk og við Ísland.

Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.

Flatfiskar Pleuronectiformes

14 ættir eru í flatfiskahópinum við 134 slektum og 678 sløgum.

Av hesum eru undir Føroyum 2 ættir við tilsamans 11 slektum og 11 sløgum:

  • Kvoysuættin (Scophthalmidae)
  • Flundruættin (Pleuronectidae)

Flatfiskarnir eru eyðkendir við teirra flata og asymmetriska kropskapi, har onnur síðan vendur upp og hin niður. Nýklakt yngul, ið livir uppi í sjónum, hevur vanligt fiskaskap, men eftir eina tíð sum yngul byrjar annað eygað at flyta seg yvir á hina síðuna, og fiskurin fær sítt flata skap. Á onkrum av flatfiskunum verður tó annað eygað verandi á kantinum á høvdinum. Yngulin byrjar nú at svimja á síðuni. Umleið samtíðis fer fiskurin niður á botnin at vera. Eygnasíðan fær dimman lit, og blindasíða ljósan. Teir hava eina langa ryggfjøður og eina langa gotfjøður. Fyri tað mesta liva teir sum botnfiskar, men eru tó uppi í sjónum viðhvørt, onkur sløg regluliga.

Í útheiminum eru onkur sløg, sum liva í feskum vatni. Við Føroyar er okkurt slag, sum fyri ein part er í feskum vatni og í blandingsvatni, men annars livir flatfiskur í sjónum.

***

Eitt sindur um flatfiskarnar
Undir Føroyum eru bæði vinstravendir og høgravendir flatfiskar.

Á vinstravendum flatfiski vendir vinstra lið upp, og á høgravendum flatfiski vendir høgra lið upp.

Allar kvoysurnar, glaskvoysa, norskakvoysa og hvasskvoysa, eru vinstravendar.

Allir hinir flatfiskarnir, hvassasprek, kalvi, svartkalvi, lálla, skrubba, tunga, ósaskrubba og reyðsprøka, eru høgravendir.

Eyguni eru tímegin, sum vendir upp.

Tann síðan, sum vendir upp, er altíð dimmari enn hin, og hon verður ofta nevnd bakið, hóast hon í veruleikanum er síða.

Onkuntíð hendir tað, at flatfiskur ikki vendir røttu síðuna upp, t.d. at ein kalvi vendir vinstru lið upp. Ein slíkur kalvi nevnist „rangur kalvi“.

 
 
Nám Hoyvíksvegi 72 Tórshavn Tel. + 298 755150 snar@(if you can see this please update your browser)snar.fo © Nám 2017