• Yvirlit
  • Prenta
  • RSS hald
Tú ert her:

Fiskayvirlit

 
Bente Olesen Nystrøm teknaði.

Ósaskrubba (flundruættin)
Platichthys flesus (Linné, 1758)

Stødd: Ósaskrubba verður upp í 60 cm long, sjáldan longri enn 30 cm.

Dýpi: Ósaskrubba er nær landi, út á 25 metra dýpi, men er tó fingin á umleið 100 metra dýpi eisini. Ósaskrubban er, sum navnið sigur, ofta í ósum og blandingsvatni. Hon fer viðhvørt nakað niðan í áirnar, men livir annars í sjónum.

Litur: Ósaskrubba tekur lit eftir botni, og er oftast myrkabrún við reydligum blettum óregluliga her og har myrkumegin. Fjaðrarnar hava ein farra av reydligum liti. Hvítumegin er hon oftast mjólkarhvít, men er eisini ofta mislitt við litin á bakinum.

Lýsing: Ósaskrubba er høgravendur flatfiskur, men rangar ósaskrubbur eru rættiliga vanligar. Hon hevur eina ryggfjøður frá oman fyri vinstra eyga aftur til klingruna, eina gotfjøður frá gotinum aftur til klingruna. Smáar beinknútur eru fram við festinum á ryggfjøðurini og gotfjøðurini. Myrkumegin eru smáar beinknútur av høvdinum og nakað aftur eftir síðuni við strikuna. Strikan er bert eitt sindur bogin oman fyri uggafjøðurina. Hon hevur smáar uggafjaðrar og smáar búkfjaðrar. Hon hevur førligan stert. Píkur er við gotið.

Eyðkenni: Veidd nær landi. Tann myrki liturin. Hon skilist væl frá reyðsprøku m.a. á teimum smáu beinknútunum fram við fjaðrafestunum, og at eingin beinkambur er yvir kápuni myrkumegin.

Týdningur: Ósaskrubba hevur nakað av týdningi sum heimaveiða í Føroyum. Á evropeisku marknaðunum verður nakað selt av ósaskrubbu.

da: Skrubbe, en: Fluke – Flounder, fr: Flet commun, no: Skrubbe – Vassflyndre, tý: Butt - Flunder

Útbreiðsla: Ósaskrubba er allan vegin frá Marokko norður í Hvítahavið. Hon er í Eystarasalti, nakað inn í Miðjarðarhavið, runt Bretsku Oyggjarnar og undir Føroyum. Ósaskrubba hevur síðan 1999 verið at fingið á Suðurlandinum í Íslandi. Til USA og Kanada er hon eisini komin, trúliga við barlastvatni.

Mouritsen, Rógvi: Fiskar undir Føroyum. Føroya Skúlabókagrunnur og Fiskirannsóknarstovan. Tórshavn. 2007.

Flatfiskar Pleuronectiformes

14 ættir eru í flatfiskahópinum við 134 slektum og 678 sløgum.

Av hesum eru undir Føroyum 2 ættir við tilsamans 11 slektum og 11 sløgum:

  • Kvoysuættin (Scophthalmidae)
  • Flundruættin (Pleuronectidae)

Flatfiskarnir eru eyðkendir við teirra flata og asymmetriska kropskapi, har onnur síðan vendur upp og hin niður. Nýklakt yngul, ið livir uppi í sjónum, hevur vanligt fiskaskap, men eftir eina tíð sum yngul byrjar annað eygað at flyta seg yvir á hina síðuna, og fiskurin fær sítt flata skap. Á onkrum av flatfiskunum verður tó annað eygað verandi á kantinum á høvdinum. Yngulin byrjar nú at svimja á síðuni. Umleið samtíðis fer fiskurin niður á botnin at vera. Eygnasíðan fær dimman lit, og blindasíða ljósan. Teir hava eina langa ryggfjøður og eina langa gotfjøður. Fyri tað mesta liva teir sum botnfiskar, men eru tó uppi í sjónum viðhvørt, onkur sløg regluliga.

Í útheiminum eru onkur sløg, sum liva í feskum vatni. Við Føroyar er okkurt slag, sum fyri ein part er í feskum vatni og í blandingsvatni, men annars livir flatfiskur í sjónum.

***

Eitt sindur um flatfiskarnar
Undir Føroyum eru bæði vinstravendir og høgravendir flatfiskar.

Á vinstravendum flatfiski vendir vinstra lið upp, og á høgravendum flatfiski vendir høgra lið upp.

Allar kvoysurnar, glaskvoysa, norskakvoysa og hvasskvoysa, eru vinstravendar.

Allir hinir flatfiskarnir, hvassasprek, kalvi, svartkalvi, lálla, skrubba, tunga, ósaskrubba og reyðsprøka, eru høgravendir.

Eyguni eru tímegin, sum vendir upp.

Tann síðan, sum vendir upp, er altíð dimmari enn hin, og hon verður ofta nevnd bakið, hóast hon í veruleikanum er síða.

Onkuntíð hendir tað, at flatfiskur ikki vendir røttu síðuna upp, t.d. at ein kalvi vendir vinstru lið upp. Ein slíkur kalvi nevnist „rangur kalvi“.

 
 
Nám Hoyvíksvegi 72 Tórshavn Tel. + 298 755150 snar@(if you can see this please update your browser)snar.fo © Nám 2017