• Yvirlit
  • Prenta
  • RSS hald
Tú ert her:

Altíð dagførd

Tað, ið vit lesa, hoyra og síggja í miðlunum, er tíðarbundið. Eins og kronos merkir klokka, so er ein kronikkur ein tíðargrein. Greinin skal fanga okkurt, sum er í tíðini í tí landinum, har vit búgva. At vera journalistur merkir at vera ajour, tað er altíð at vera dagførdur, sama hvør miðilin er.

Umframt at lesa, fara vit í hesum tema eisini at spæla journalistar ella tíðindafólk, sum tað eisini nevnist á føroyskum. Við støði í galdandi námsætlanum fara vit at skriva og læra okkum ymsu sløgini av miðlatekstum og at brúka keldur.

Ikki bara tvístøður

Tíðindamaðurin, Thomas Ravn-Pedersen, stjórnar Heimsins bestu tíðindum, sum Dimmalætting hevur endurgivið í sambandi við Heimsmálini hjá ST. Til tess at skapa góð og uppbyggjandi tíðindi, vísir Thomas á fleiri onnur mið enn bara tvístøðuna at arbeiða eftir. Tað er, sum tá útróðrarmaðurin brúkar fleiri mið til at raka rætta fiskigrunnin. Her eru fimm uppskot úr tankunum hjá Thomas til ymisk arbeiðsmið, ið kunnu brúkast, tá vit skriva tíðindi:

Týdningarmesta arbeiðsmiðið hjá tíðindafólkinum er at vera vitandi um nýggjastu hendingarnar og at kunna siga frá tí, sum fer fram í samfelagnum beint nú. Annað arbeiðsmið er, at tíðindafólkið spyr seg sjálvt, um nýggja evnið er viðkomandi hjá fólkum flest í samfelagnum. Triðja arbeiðsmið er at spyrja um søgan, sum tíðindafólkið nú skrivar, kann skapa innliving hjá lesarunum kring landið. Fjórða arbeiðsmið, er at royna at spyrja seg sjálvan sum virkandi tíðindafólk um tey tíðindini, sum tú borðreiðir við í dag, vekja ans í samfelagnum. Í fimta lagi kunnu vit spyrja okkum sjálv, um tíðindini byggja á eina tvístøðu, sum ger tíðindini løtt at selja, av tí at flestøllum dámar so væl at hoyra og lesa í miðlunum um kend fólk, sum klandrast. 

Fleiri onnur arbeiðsmið kunnu vera viðkomandi at byggja tíðindini á. Hesi fimm nevndu er tey, sum semja oftast er um at byggja eini góð og uppbyggjandi tíðindi á. 

Er alt tíðindi?

Tíðindarenslið er sum ein verksmiðja, har øll arbeiða. Men er alt renslið tíðindi?

Brúka vit miðlarnar, so síggja vit skjótt, at hvør dagur ber okkurt nýtt í sær. Aðalendamálið við tíðindaflutninginum hjá einum miðli er at vísa okkum á tað nýggja, sum var tað ein vøra, og bera hana fram fyri okkum sum vørukunning, helst í eini greining, ið til ber at skilja hjá teimum, sum vanliga lesa og brúka miðilin.

Endamálið við hesum tilfari er, at vit skulu vera kræsin, tá vit taka vøruna til okkara. Umframt at viðurkenna, at talan er um tíðindi, sum vit skifta orð um, skulu vit eisini læra okkum at fata tíðindini sum vøru.

Næmingurin sum tíðindastova

 

Tilfarið um miðlar er býtt í smáar stubbar við kjakevnum at taka upp í flokkinum. Lagt verður upp til at brúka og fata miðlarnar, og at næmingurin er virkin við egnum amboðum ella við útgerð, sum skúlin útvegar. Øðrumegin er tað sostatt umráðandi at halda og lesa bløð, lurta eftir útvarpi og hyggja eftir Degi og Viku. Hinumegin er tað ikki minni umráðandi, at næmingurin sjálvur brúkar amboð sum fartelefon og teir skiftandi møguleikarnar, sum eru á sosialu miðlunum, fyri at skapa egin tíðindi og senda tey í umfar.

Eisini er umráðandi at kunna seg við pressufrælsi, her og úti í heimi, um keyp og sølu av lýsingum í miðlum, og um miðlar sum málgagn at skapa sær politiska ella aðra makt. At miðlar verða nevndir fjórða samfelagsmaktin, og hví so er, skal eisini gerast púra greitt.

Til fólkaskúlan

 

Hetta tilfarið um fjølmiðlar er fyrst og fremst ætlað at brúka í vallærugreinini, fjølmiðlar, í 8.-10. flokki sum lýst í námsætlanini. Tilfarið kann eisini brúkast á miðlabreyt, í samfelagsfrøði og í føroyskum í hádeild. Tilfarið byggir á skúlabókina Fjølmiðlar, sum Birgir Kruse skrivaði fyri Føroya Skúlabókagrunn, ið fyrstu ferð gav bókina út í 2007. Grafikkin í bókini og á hesi temasíðuni gjørdi Ole Wich.

Upphavsrættindi

 

Teksturin kann lættliga dagførast, rættast og víðkast í samráð við ritstjórnina á Snar, sum hevur gjørt hetta tilfarið um miðlar til undirvísing. Rætturin at broyta tilfarið er soleiðis ikki bundin, men fríur og opin at brúka hjá lærarum og næmingum í føroyska fólkaskúlanum, so leingi tilfarið ikki verður gjørt til søluvøru ella sett inn í annan samanhang enn undirvísing í miðlum.

 
Nám Hoyvíksvegi 72 Tórshavn Tel. + 298 755150 snar@(if you can see this please update your browser)snar.fo © Nám 2018